Altmış yılı devirmiş, Goa sahillerinden Katmandu’nun mistik sokaklarına kadar yeryüzünün her köşesinde adımlanmadık toprak bırakmamış eski bir gezgin olarak söylüyorum: Son on yıldır sığındığım Akbük’teki bu çöp karmaşası, inanın bana o en kaotik Asya pazarlarında bile yok!
Canım Akbük, kış aylarında o dingin, o adeta zen felsefesinden süzülmüş sakinliğiyle ruhumuzu beslerken; yaz mevsimi gelip de nüfus on katına ulaştığında ne yazık ki tahammülfersa bir çileye dönüşüyor. Plajlarımızda kum tanelerinden çok pet şişe kapaklarına basarak yürümek, sokak aralarında burnumuzun direğini sızlatan o nahoş kokuları solumak artık bu cennet köşenin kaderi olmamalı. Doğanın, evrensel enerjinin dengesini bozduğumuzda, doğa ana da bize kendi yöntemiyle yanıt veriyor. Sivil toplum örgütlerinde yıllardır dilimizde tüy bitercesine haykırıyoruz; ancak şikayet etmekle bir yere varamayız. Madem hepimiz aynı gemideyiz, o vakit dümene geçme zamanı gelmiştir.
Yerel Yönetim Ne Yapmalı?
Sevgili belediyemiz, “efendim nüfus çok arttı, bütçe yetersiz, personel yetişemiyor” mazeretlerinin arkasına sığınma devri çoktan kapandı. Akbük’ün dönemsel dinamikleri bellidir, dolayısıyla çözüm yöntemleri de bu dinamiklere ayak uydurmalıdır. İlk olarak, yaz aylarında çöp kamyonlarının o hantal ve standart mesai saatleriyle çalışması tam bir ütopyadır. Kamyon rotaları ve sefer sayıları, özellikle sahil şeridinde ve yoğun yerleşim alanlarında anlık takip sistemleriyle optimize edilmeli, seferler en az iki katına çıkarılmalıdır.
İkinci olarak, o etrafa mikrop saçan, koku yayan ve dolup taşan eski tip teneke yığınlarından acilen kurtulmalıyız. Yeraltı çöp konteynerleri veya doluluk oranını merkeze bildiren sensörlü akıllı sistemler, Akbük gibi gözbebeği bir turizm beldesi için lüks değil, mutlak bir zarurettir. Son olarak, insanlarımız geri dönüşüme katkı sunmak istiyor ancak çöplerini nereye ayrıştıracaklarını bilmiyorlar. Her mahalleye, kolayca erişilebilen, estetik açıdan da göz yormayan cam, plastik ve kağıt geri dönüşüm istasyonları kurulmalıdır.
Halk Olarak Ne Yapabiliriz?
Dostlar, “belediye nasıl olsa çalışmıyor” diyerek çöp poşetini sokağın ortasına fırlatıp gitmek ne eski bir hippinin doğaya saygı felsefesine sığar ne de modern sivil toplum bilincine yakışır. Evrenin enerjisini temiz tutmak, kendi yaşam alanımızı korumakla başlar. Bu bağlamda, öncelikle radikal bir plastik diyetine girmeliyiz. Marketlerden aldığımız o naylon poşetleri, plajlarda tükettiğimiz tek kullanımlık plastik bardakları hayatımızdan tamamen çıkarmalıyız. Kendi bez çantamızı, mataramızı taşımak bu kadar zor olmamalı. Unutmayalım ki, Akbük denizine karışan her mikroplastik, günün sonunda kendi tabağımıza geri dönecektir.
Bir diğer harika yöntem ise mutfaklarımızda kompost yapmayı öğrenmektir. Evsel atıklarımızın neredeyse yüzde altmışı organik maddelerden oluşuyor. Bunları plastik poşetlerde çürütüp koku yaymak yerine, bahçemizde ya da balkonumuzdaki saksılarda toprakla buluşturarak muazzam birer doğal gübreye dönüştürebiliriz. Son olarak, her birimiz kendi sokağımızın koruyucusu ve gönüllüsü olmalıyız. Yürürken yerde gördüğümüz bir çöpü eğilip almak bizi küçültmez, aksine doğanın gözünde devleştirir. Komşularımızı incitmeden, tatlı bir dille uyarmalı ve sivil toplum inisiyatiflerine aktif destek vermeliyiz. Unutmayın, büyük dönüşümler her zaman kendi kapımızın önünü süpürmemizle başlar. Sevgiyle ve temiz kalın!